વર્કશોપ નીતિ-નિર્માણ માટે વિજ્ઞાનમાં વિશ્વાસની આસપાસની વધતી જતી ચિંતાઓને સંબોધશે, જાહેર વિશ્વાસ અને નીતિ ઘડનારાઓના વિશ્વાસ બંને પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ઇન્ટરનેશનલ સાયન્સ કાઉન્સિલ (ISC) દ્વારા આયોજિત અને ધ સંયુક્ત સંશોધન કેન્દ્ર (JRC), વર્કશોપ અગ્રણી સંશોધકો, વૈજ્ઞાનિકો અને સરકારી કલાકારોને એકસાથે લાવે છે અને વધતી ખોટી માહિતી અને રાજકીય પડકારો વચ્ચે વૈજ્ઞાનિક સલાહમાં વિશ્વાસ વધારવા માટેના ઉકેલોની શોધ કરે છે. ચર્ચાઓ યુરોપિયન યુનિયનની અંદર અને તેની બહાર નીતિ માટે વિજ્ઞાનના ભાવિને આકાર આપવામાં ફાળો આપશે.
Sir Peter Gluckman, ISC પ્રમુખ, એ આજે વર્કશોપનું ઉદ્ઘાટન કર્યું જેમાં ખોટી માહિતી, રાજકીય ધ્રુવીકરણ અને નબળા સંદેશાવ્યવહારને કારણે વિજ્ઞાનમાં વધતા અવિશ્વાસ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો. તેમણે ભૂતકાળના વૈજ્ઞાનિક નુકસાનને સ્વીકારીને, વિજ્ઞાનને અન્ય જ્ઞાન પ્રણાલીઓથી અલગ પાડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, અને વિજ્ઞાન-જાણીતા નીતિ-નિર્માણમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વૈજ્ઞાનિકોને પ્રમાણિક દલાલો તરીકે કાર્ય કરવા હાકલ કરી.
હું બીજા દિવસે એક દ્વારા ત્રાટકી હતી ટિપ્પણી આત્યંતિક જમણેરી અમેરિકન ટીકાકાર દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું જેણે કહ્યું હતું કે "હું સપાટ ધરતીનો નથી. હું ગોળાકાર પૃથ્વી નથી. વાસ્તવમાં, હું જે છું તે કોઈક છે જેણે છોડી દીધું છે વિજ્ઞાનનો સંપ્રદાય". આ શબ્દોના ઘણા અર્થ છે. અમે અહીં ચર્ચા કરવા માટે છીએ તે મુદ્દાઓનું તેઓ આત્યંતિક ઉદાહરણ રજૂ કરે છે. તેઓ એક રીમાઇન્ડર તરીકે સેવા આપે છે કે જ્યારે આપણે સ્વયં-સ્પષ્ટ તરીકે જોઈ શકીએ છીએ કે વિજ્ઞાન અવલોકનક્ષમ વિશ્વને સમજવાની શ્રેષ્ઠ રીત છે, ત્યારે વિજ્ઞાન શું છે તેના પર વિશ્વાસ કરો, જ્યારે જટિલ, પડકાર હેઠળ છે. અને અમે આ પ્રકારના નિવેદનને સંપૂર્ણપણે અમેરિકન રોગ તરીકે નકારી કાઢવા અથવા એવી દલીલ કરવા માટે મૂર્ખ બનીશું કે તે સામાન્ય મુદ્દો નથી. વ્યક્તિગત રીતે અવિશ્વાસ વિજ્ઞાનની સંખ્યાને ધ્યાનમાં લીધા વિના, તેમનો પ્રભાવ એવો છે કે અવિશ્વાસ કરનારાઓની વાસ્તવિક સંખ્યા વિભાજિત કરવામાં આવે તો પણ સમાજ કેવી રીતે નિર્ણયો લે છે તેના પર તેઓ સ્પષ્ટપણે અસર કરે છે - પરંતુ તે કદમાં ઘટતું નથી વધતું જાય છે. જેમ ઇવાન્સ અને કોલિન્સ તેમના પુસ્તકમાં નિર્દેશ કરે છે શા માટે લોકશાહીને વિજ્ઞાનની જરૂર છે, લોકશાહીમાં વિજ્ઞાનની મુખ્ય ભૂમિકા એ છે કે સમાજને વધુ સારા નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરવી.
વિજ્ઞાન શું છે તેની યાદ અપાવીને શરૂઆત કરવી યોગ્ય લાગે છે: જ્ઞાનની એક સંગઠિત પ્રણાલી – જે નિરીક્ષણ અને પ્રયોગો પર આધારિત છે. સમજૂતીઓ માત્ર કારણભૂત વાસ્તવિકતા, તર્ક અને ભૂતકાળના અવલોકનો પર આધારિત હોઈ શકે છે - જેને ક્યારેક 'છીછરા' ખુલાસાઓ કહેવાય છે. માત્ર વ્યક્તિલક્ષી અને બિન-અનુભાવિક વિચારણાઓ પર આધારિત ખુલાસાઓ, ભલે તે ધર્મ અથવા માન્યતા અથવા 'ઊંડા' સમજૂતીથી હોય, બાકાત રાખવામાં આવે છે. ઔપચારિક અથવા અનૌપચારિક નિષ્ણાત સાથીદારો દ્વારા ગુણવત્તા મૂલ્યાંકન વિનાના દાવાઓને વિજ્ઞાનનો ભાગ ગણવા જોઈએ નહીં. આ સિદ્ધાંતો, પદ્ધતિઓ અથવા સત્યો નહીં, વિજ્ઞાનને પુનરાવર્તિત સમીક્ષા અને જ્ઞાનમાં પ્રગતિશીલ ફેરફારની મંજૂરી આપે છે કારણ કે નવા અવલોકનો કરવામાં આવે છે અને તેમાં સમાવેશ થાય છે. આ સિદ્ધાંતો જ વિજ્ઞાનને સાર્વત્રિક બનાવે છે. નિર્ણાયક રીતે તેઓ દરેક જગ્યાએ અને તમામ સંસ્કૃતિઓમાં લાગુ પડે છે.
વિજ્ઞાન તેના સિદ્ધાંતોમાં વિશિષ્ટ છે જે વિજ્ઞાનને બ્રહ્માંડ અને આજુબાજુ અને આપણી અંદરની દુનિયાને સમજવાની સૌથી વિશ્વસનીય અને સમાવિષ્ટ રીત પ્રદાન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
પરંતુ સંભવિત જોખમ છે. ક્લાર્ક, પિંકર અને અન્યોએ લખ્યું તેમ2:
Thવિજ્ઞાનનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત એ છે કે પુરાવા - સત્તા, પરંપરા, રેટરિકલ વક્તૃત્વ અથવા સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનો નહીં - વિજય થવો જોઈએ. આ પ્રતિબદ્ધતા વિજ્ઞાનને સમાજમાં એક આમૂલ બળ બનાવે છે: પવિત્ર પૌરાણિક કથાઓ, પ્રિય માન્યતાઓ અને સામાજિક રીતે ઇચ્છનીય કથાઓને પડકારતી અને વિક્ષેપિત કરે છે. પરિણામે, વિજ્ઞાન અન્ય સંસ્થાઓ સાથે તણાવમાં રહે છે, ક્યારેક ક્યારેક દુશ્મનાવટ અને સેન્સરશિપ ઉશ્કેરે છે.
આ રાજકીય સ્પેક્ટ્રમના એક આત્યંતિક છેડા માટે વિશિષ્ટ નથી; આપણે તેને વિજ્ઞાનની માન્યતા વિશે ઉત્તર આધુનિકતાવાદી અને સાપેક્ષવાદી દલીલોમાં અગાઉ જોયું છે.
જો કે આપણે વિજ્ઞાન શું છે તે વૈજ્ઞાનિક પ્રણાલીઓથી અલગ પાડવું જોઈએ જે વિજ્ઞાનના ઉત્પાદન અથવા ઉપયોગ માટે વિકસિત થઈ છે3. બાદમાં મોટા પ્રમાણમાં બદલાય છે અને તે સંદર્ભ, સંસ્કૃતિ અને હેતુથી પ્રભાવિત છે. તેમાં એવી સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે જે વિજ્ઞાન, ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધન સંસ્થાઓને ભંડોળ આપે છે, શીખવે છે, પ્રકાશિત કરે છે; તેમાં સંરક્ષણ અને ખાનગી ક્ષેત્રો અને નાગરિક સમાજના અન્ય ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે. અહીં આપણે પ્રમાણિક બનવું જોઈએ અને સ્વીકારવું જોઈએ કે સંસ્થાકીય વિજ્ઞાને સારા અને ખરાબ બંનેમાં યોગદાન આપ્યું છે અને તેની પોતાની શક્તિની ગતિશીલતા છે.
પરંતુ વિજ્ઞાન એ એકમાત્ર જ્ઞાન પ્રણાલી નથી જેનો લોકો ઉપયોગ કરે છે. તેમના રોજિંદા જીવનમાં લોકો તેમની ઓળખ, મૂલ્યો અને વિશ્વ દૃષ્ટિકોણને વ્યાખ્યાયિત કરવા સહિત વિવિધ જ્ઞાન પ્રણાલીઓને લાગુ અને સંયોજિત કરે છે; આ મૂળ સ્થાનિક, સ્વદેશી, ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અથવા વ્યવસાયિક હોઈ શકે છે. જ્યારે વૈજ્ઞાનિકો તેની મર્યાદાઓને સ્વીકારે છે અને સમજે છે કે વિજ્ઞાનને વિશ્વાસપાત્ર અને શ્રેષ્ઠ રીતે ઉપયોગમાં લેવા માટે, ત્યારે તેઓએ અન્ય જ્ઞાન પ્રણાલીઓને આપણે કેવી રીતે જીવીએ છીએ અને સમાજ નિર્ણયો લે છે તેમાં ઘણીવાર ભૂમિકા ભજવવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ.
જ્યારે આપણે વિજ્ઞાનમાં વિશ્વાસ વિશે વાત કરીએ છીએ ત્યારે આપણે અમુક અંશે ઓવરલેપિંગ અને આંતર-સંબંધિત તત્વોથી ચિંતિત છીએ. મને ધ્યાનમાં લેવાના પરિબળોના મારા પોતાના વૈવિધ્યસભર વર્ગીકરણની યાદી આપવા દો.
1. વિશ્વસનીય જ્ઞાનનું ઉત્પાદન - તેના વિશે ઘણું લખવામાં આવ્યું છે. વિજ્ઞાનના ઉદ્યોગમાં ચોક્કસપણે બધુ સારું નથી, પરંતુ આજે આ અમારું મુખ્ય ધ્યાન નથી. અકાળે નિષ્કર્ષ પર જવા માટે, ઢાળવાળી સંશોધન ડિઝાઇન ધરાવવા માટે અને વૈજ્ઞાનિક છેતરપિંડી માટે તેને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવા માટે ઘણા બધા પ્રોત્સાહનો છે. પરંતુ વિજ્ઞાન પ્રણાલીઓની સંસ્થાઓ વૈજ્ઞાનિક સમુદાયમાં દુરુપયોગી વર્તણૂકોને શક્ય તેટલું દૂર કરવા માટે માર્ગદર્શિકા અને પ્રક્રિયાઓ સાથે સખત મહેનત કરે છે, પરંતુ તે એક માનવીય પ્રયાસ છે, અને સૌથી પ્રચંડ ઉદાહરણો મહાન મીડિયા વાર્તાઓ બનાવે છે.
2. બીજું આપણે જે જાણીએ છીએ તેનો સંદેશાવ્યવહાર છે અથવા વધુ પ્રામાણિકપણે આપણે જે વિચારીએ છીએ તે આપણે જાણીએ છીએ. વૈજ્ઞાનિકો માટે વિભેદક અંતરને અવગણવાનું એક મહાન વલણ છે, જેમ કે હીથર ડગ્લાસ તેનું વર્ણન કરે છે.4, આપણે શું જાણીએ છીએ અને આપણે શું તારણ કાઢીએ છીએ તે વચ્ચે. ધારણાઓ ઘણીવાર સ્વીકારવામાં આવતી નથી, અનિશ્ચિતતાને અવગણવામાં આવતી નથી - જેમ કે આપણે કોવિડ સંચારમાં ઘણી વાર જોયું છે. વૈજ્ઞાનિક મતભેદો જાહેરમાં રમી શકાય છે, હ્યુબ્રિસ બહાર આવે છે, કલકલનો વધુ પડતો ઉપયોગ થાય છે. વૈજ્ઞાનિકો અને તેમની સંસ્થાઓ હાઇપરબોલે મહાન છે. નાના મોલેક્યુલર તારણો કેન્સર અથવા ડાયાબિટીસના ઉપચાર માટે હેડલાઇન્સમાં ફેરવી શકાય છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં એક અભ્યાસ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે યુનિવર્સિટી અને હોસ્પિટલ પબ્લિક રિલેશન વિભાગો આવા અતિશયોક્તિમાં ફાળો આપે છે અને લોકો મૂંગું નથી અને આને સમજી શકે છે. અમારો સમુદાય ચોક્કસપણે તેના પોતાના પડકારોમાં ફાળો આપે છે.
3. પછી પ્રાપ્તકર્તા દ્વારા તેની સમજણની બાબત છે. વિશ્વાસ પરના ઘણા પ્રકાશિત અભ્યાસો અને સમીક્ષાઓ ફિલસૂફો અને મનોવૈજ્ઞાનિકો તરફથી આવે છે જેઓ વ્યક્તિગત સંબંધો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે - તે કેવી રીતે બનેલ અને ટકાવી શકાય. વ્યવસાયમાં અથવા રોમેન્ટિક સંબંધમાં બે ભાગીદારો એકબીજા પરનો વિશ્વાસ કેવી રીતે ટકાવી રાખે છે. અહીં પારસ્પરિકતાનું અમુક સ્વરૂપ છે. પરંતુ જ્યારે કોઈ એક-થી-એકથી સિસ્ટમ-ટુ-સમાજની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ તરફ આગળ વધે છે, ત્યારે હું જે હદ સુધી વિશ્વાસના આ પ્રકારના અભ્યાસથી આપણે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ તે પડકારો તરફ આપણે કેટલી હદે એક્સ્ટ્રાપોલેટ કરી શકીએ તે અંગે હું ઓછો ચોક્કસ છું. પરંતુ ઘણું બધું વિજ્ઞાન સમાજ સાથેના સંબંધના કોઈપણ ચિહ્નને અવગણે છે અથવા હ્યુબ્રિસનું પ્રદર્શન કરે છે.
4. પછી એન્કરિંગ પૂર્વગ્રહો અને તે અંતર્ગત મનોવિજ્ઞાનનો મુદ્દો છે જેની આપણે ચર્ચા કરવાની જરૂર છે. વધતા મહત્વના એન્કરિંગ પૂર્વગ્રહનું એક સ્વરૂપ આઇડેન્ટિટી ફ્યુઝનમાં રહેલું છે - જ્યાં વ્યક્તિ પોતાના મંતવ્યોને તેઓ જે જૂથ સાથે જોડવા માંગે છે તે જૂથના હોય છે. જેમ જેમ ઉદાર લોકશાહી વધુ ધ્રુવીકરણ બની છે, ઓળખ ફ્યુઝન ચરમસીમાએ એક મોટી ભૂમિકા ભજવે છે કારણ કે આપણે ઘણી બધી રીતે રમતા જોઈ રહ્યા છીએ.
સ્પષ્ટપણે અમેરિકા અને અન્ય કહેવાતા ઉદાર લોકશાહીઓમાં રાજકીય જોડાણ સાથે વિજ્ઞાનનું સંરેખણ સૌથી તીવ્ર છે. આબોહવા પરિવર્તન વિજ્ઞાનને પ્રક્ષેપણ તરીકે સૂચવવામાં આવ્યું છે. પરંતુ ત્યાં પણ ઊંડા મુદ્દાઓ છે. જેમ Schoufele તાજેતરમાં ટાંકવામાં આવ્યું છે5:
વિજ્ઞાન જાહેર ખ્યાલ પર આધાર રાખે છે કે તે ઉદ્દેશ્ય અને રાજકીય રીતે તટસ્થ રીતે જ્ઞાન બનાવે છે. જે ક્ષણે આપણે વિશ્વાસનું તે પાસું ગુમાવી દઈએ છીએ, તે જ ક્ષણે આપણે એવી ઘણી સંસ્થાઓમાંની એક બની જઈએ છીએ, જે લોકોના વિશ્વાસના ઝડપથી ઘટતા સ્તરથી પીડાય છે.
5. અને અહીં આપણે વધુ તાત્કાલિક મુદ્દાઓ પર આવીએ છીએ. લાગણીશીલ ધ્રુવીકરણની આંતરસંબંધિત બાબતો, સમાજમાં આડા વિશ્વાસની ખોટ (કેટલીકવાર સામાજિક ટ્રસ્ટ કહેવાય છે જ્યાં જૂથો હવે એકબીજા પર વિશ્વાસ કરતા નથી અને સહકાર આપવા માંગતા નથી) અને ખાસ કરીને, સંસ્થાકીય વિશ્વાસમાં ઝડપથી ઘટાડો થવાનો મુદ્દો. ઉદાર લોકશાહીમાં સંસ્થાઓ અને તેના કલાકારો બંનેમાં વિશ્વાસ ઊડી ગયો છે. રાજકારણીઓ, મીડિયા, નાણાકીય સંસ્થાઓ, પોલીસમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ છે પરંતુ યુનિવર્સિટીઓ અને વિજ્ઞાનની સંસ્થાઓ સમાન રીતે તેમાં ફસાયેલી છે. જ્યારે વિજ્ઞાનમાં વિશ્વાસ અન્ય ચુનંદા સંસ્થાઓની તુલનામાં ઊંચો હોય છે, તે સમાન સામાન્ય ઘટાડોને અનુસરે છે.
પરંતુ પ્રશ્ન રહે છે. શું આપણે સંસ્થાકીય વિશ્વાસમાં સામાન્ય ઘટાડાથી વિજ્ઞાનમાં વિશ્વાસમાં ઘટાડો કરી શકીએ છીએ. ટ્રેન્ડલાઇનમાં સમાંતર સૂચવે છે કે તે મુશ્કેલ હશે. પરંતુ જો તે અન્ય ઉચ્ચ વર્ગની તુલનામાં ઉચ્ચ વિશ્વાસ સ્તર જાળવી રાખ્યું છે, તે શક્ય છે. મારા જૂથનું મોટા ભાગનું તાજેતરનું કાર્ય સામાજિક અને સંસ્થાકીય વિશ્વાસને અસર કરતા પરિબળો પર છે જે સામાજિક એકતાની ચર્ચાના સંદર્ભમાં છે.6. અમે સંસ્થાકીય વિશ્વાસને નબળો પાડવા અસમાનતા અને બાકાતના મુદ્દાઓને અવગણી શકીએ નહીં.
6. એક નવી ટેક્નોલોજીની શોધ કરવામાં આવી જે હાલના ઉત્પાદન સાથે સ્પર્ધા કરે છે. વારસાગત ઉદ્યોગે તરત જ સંગઠિત કર્યું, બનાવટી વિજ્ઞાનનું નિર્માણ કર્યું, સક્રિય ડિસઇન્ફોર્મેશન ઝુંબેશ હાથ ધરી, રાજકારણીઓની ભરતી કરી અને સંયુક્ત પ્રયાસ લાંબા સમયથી ચાલતો વારસો ધરાવે છે. તે માર્જરિન વિરુદ્ધ માખણની વાર્તા હતી જેમ કે સ્વર્ગસ્થ કેલેસ્ટસ જુમાએ તેમના શાનદાર પુસ્તકમાં જણાવ્યું હતું, નવીનતા અને તેના દુશ્મનો.
7. પરંતુ ડેરી ઉદ્યોગ દ્વારા માર્જરિનને નબળું પાડવા તરફ દોરી જતા સ્પષ્ટ હિતોની બહાર, પ્રશ્ન એ પૂછવા યોગ્ય છે કે આટલા બધા લોકોને વિજ્ઞાનને અવમૂલ્યન કરવા માટે શું પ્રેરિત કરે છે? શું તે હંમેશા ચોક્કસ અને રાજકીય કંઈક છે અથવા આ તોફાન કરતા અલગ નથી જે આપણે સોશિયલ મીડિયા પર વારંવાર જોઈએ છીએ? ડિસઇન્ફર્મેશન પુરવેયરનું મનોવિજ્ઞાન શું છે. શું તેઓ હંમેશા નાટકમાં રસ ધરાવે છે. ચોક્કસપણે, સહસ્ત્રાબ્દીથી, શામન અને પાદરીઓ, સરમુખત્યારો અને નિરંકુશોએ ઘણી રીતે સત્તા જાળવી રાખવા માટે ખોટી માહિતી અને પ્રચારનો ઉપયોગ કર્યો છે.
અને હવે સોશિયલ મીડિયાની સરળતા અને પ્રભાવકોના બિઝનેસ મોડલને કારણે, ખોટા માહિતીનો ઉપયોગ વિક્ષેપજનક મનોરંજનના સ્વરૂપ તરીકે પણ થાય છે.
આપણે વિજ્ઞાનની પસંદગીયુક્ત સ્વીકૃતિથી આગળ વધી ગયા હોય એવું લાગે છે - ગ્રીન ચળવળો કે જેઓ આબોહવા પરિવર્તનને સ્વીકારશે પરંતુ આનુવંશિક ફેરફારને નકારશે અથવા રૂઢિચુસ્ત અધિકાર કે જે GM સ્વીકારશે અને આબોહવા પરિવર્તનને હવે 'વિજ્ઞાનના સંપ્રદાય' ના વ્યાપક અસ્વીકાર માટે સ્વીકારશે.
તેથી મોટા ભાગના ડિસ-ઇન્ફોર્મર્સ માટે, શું હવે તે ફક્ત એક જ સાધન છે જે ઓળખી શકાય તેવા જૂથ પ્રત્યે વફાદારી દર્શાવે છે (રુચિઓ અથવા લાગણીઓ દ્વારા સંયુક્ત) - જૂથની બહારની કોઈપણ વસ્તુને નબળી પાડવા માટે? ષડયંત્ર સિદ્ધાંતો અને અવિશ્વાસ, ઓળખ ફ્યુઝન અને ધ્રુવીકરણ એકસાથે ચાલે છે. સોશિયલ મીડિયાએ આ તમામ તત્વોને ઝડપી બનાવ્યા છે અને તેમની અસર અને અસરને વધારી દીધી છે.
8. એક અન્ય પરિબળ મિશ્રણમાં બળતણ ઉમેરી શકે છે. વિજ્ઞાન સમુદાય ઘણીવાર સગવડતાપૂર્વક ભૂલી જાય છે કે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પણ નુકસાન કરે છે. થેલિડોમાઇડ, યુજેનિક્સ, તુસ્કેગી પ્રયોગ - ખરાબ વિજ્ઞાન તરીકે જીભની બહારની ભૂમિકાનું ઉદાહરણ છે. અને અલબત્ત, વિશ્વનું મોટા ભાગનું વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી લશ્કરી સંદર્ભમાં સૌથી ઝડપથી વિકસિત છે. પરંતુ બીજા ઘણા એવા છે જે સારા વિજ્ઞાનના અણધાર્યા પરિણામનું પરિણામ છે. આબોહવા કટોકટી એ વિજ્ઞાન અને એન્જિનિયરિંગના તમામ પરિણામો પછી અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત એન્જિન અને ઉદ્યોગ બનાવે છે. ઔદ્યોગિક ખાદ્ય ઉત્પાદનના વિજ્ઞાન સાથે સ્થૂળતાનો ઘણો સંબંધ છે, યુવાનોમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ડિજિટલ વિજ્ઞાન અને તેમની એપ્લિકેશન દ્વારા ઉત્તેજિત થાય છે. આર્થિક વિજ્ઞાને એવી નીતિઓ તરફ દોરી છે જે અસમાનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ટેક્નોલોજીનો આગામી તરાપો અસ્થિર દરે અને મોટાભાગે કોઈપણ નિયમનકારી નિયંત્રણ વિના ઉભરી રહ્યો હોવાથી, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ, સિન્થેટિક બાયોલોજી અને ક્વોન્ટમ શું લાવશે, ઓછામાં ઓછું સામાજિક ડર વધારવામાં. અને ભય એ અસરકારક ધ્રુવીકરણ અને નિરંકુશતા તરફ પાળીનું બળતણ છે.
અમે અહીં છીએ કારણ કે અમે આ અને અન્ય પરિપ્રેક્ષ્યોમાં વિવિધ નિપુણતા લાવીએ છીએ જેનો મેં વિચાર કર્યો નથી, અને કારણ કે અમે સંમત છીએ કે આધુનિક વિજ્ઞાનમાં વિશ્વાસ ગુમાવવાથી સામૂહિક નિર્ણય લેવામાં વિજ્ઞાનના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવો જોઈએ, અને તે આખરે સમાજને નુકસાન પહોંચાડશે અને પ્રગતિને અટકાવશે.
હું જીવંત મીટિંગની રાહ જોઉં છું અને તેમની આતિથ્ય માટે JRCનો આભાર માનું છું.
બે દિવસીય વર્કશોપમાં નીચેના પ્રશ્નો પર વિચાર કરવામાં આવશે.
વર્કશોપનો હેતુ એ પણ ધ્યાનમાં લેવાનો છે કે ISC વિજ્ઞાનના વિજ્ઞાન વિષય પર ભવિષ્યમાં કેવા પ્રકારની સંલગ્નતા ધરાવે છે.
દ્વારા છબી ફ્લિકર પર ટેરી જોહ્નસ્ટન
આધુનિક વિજ્ઞાન વિશે વધુ વાંચો: પરિવર્તનના ભૂ-વ્યૂહાત્મક, તકનીકી અને સામાજિક ડ્રાઇવરો વિજ્ઞાન નીતિના આગામી પ્રકરણ વિશે વિજ્ઞાન દિવસ 2026 શું જાહેર કરે છે તે વિશે વધુ વાંચો એશિયા-ઓસ્ટ્રેલિયામાં ટકાઉ ભવિષ્યને આકાર આપવા માટે તેર વિજ્ઞાન-નીતિ પ્રોજેક્ટ્સ વિશે વધુ વાંચો 
